پیام آذری

آخرين مطالب

رصدخانه مراغه اثری جاودان از گذشته طلایی فرهنگي

رصدخانه مراغه اثری جاودان از گذشته طلایی

  بزرگنمايي:

پیام آذری - مراغه - رصدخانه تاریخی مراغه باگذشت صدها سال از ایجاد آن، تجلی گاه علم و فرهنگ جهان اسلام و اثری جاودان از گذشته طلایی و پرشکوه این شهرستان در دوره ایلخانی است.
به گزارش ایرنا، این اثر تاریخی به عنوان اولین مرکز رصدخانه دنیا و مهم ترین مرکز علمی جهان اسلام در دوره ایلخانی، همواره یکی از جاذبه ها و مقاصد گردشگری در شمالغرب کشور و آذربجان شرقی است.
رصدخانه تاریخی مراغه در قرن هفتم هجری قمری توسط خواجه نصرالدین طوسی وزیر فیلسوف و توانمند هلاکوخان و در زمان پایتختی این شهر در دوره ایلخانی ساخته شده است.
این رصدخانه علاوه بر مرکز علمی برای علم نجوم در آن زمان، یکی از بزرگ ترین مراکز پژوهشی جهان با حضور دانشمندان بزرگ از سراسر بلاد اسلامی بوده است.
رصد خانه مراغه که در سال های اخیر آثار کمی از آن به جا مانده است، یادگاری از دوران طلایی علم و فرهنگ ایرانی اسلامی بوده که درسال657 هجری قمری بنا شده است.
به گواه تاریخ و اسناد موجود در برپایی و ایجاد این رصدخانه و مرکز علمی آن زمان، دانشمندان و شخصیت های بزرگی چون علامه قطب الدین فخرالدین مراغی، محی الدین مغربی، علی بن محمود نجم الدین الاسـطرلابی و دیگر بزرگان آن عصر نقش مهمی داشته اند.
با انتخاب مراغه به عنوان پایتخت ایلخانان در نیمه دوم قرن هفتم هجری قمری، بزرگترین قلمرو تاریخ اسلام شکل گرفت و خواجه نصیرالدین طوسی وزیر هلاکوخان با استفاده از قدرت نفوذ خود، اقدام به ایجاد و تاسیس رصدخانه مراغه کرد.
ساخت بنای رصدخانهٔ مراغه در 4 جمادی‌الاول 657 قمری مصادف با 16 اردیبهشت 638 هجری قمری به سفارش خواجه نصیرالدین طوسی و به فرمان هولاکو نوه چنگیزخان مغول آغاز شده است.
رصدخانهٔ مراغه فقط مخصوص رصد ستارگان نبوده و یک سازمان علمی گسترده بود که بیشتر شاخه ‌های دانش در ان درس داده می‌ شد و مشهورترین دانشمندان آن عصر از جمله قطب‌ا لدین شیرازی در آنجا جمع شده بودند.
به ‌علاوه چون در آن زمان ارتباط علمی چین و ایران به‌علت استیلای مغولان بر هر دو سرزمین برقرار شده ‌بود، دانشمندان چینی از جمله فردی به ‌نام فائو مون‌جی در این مرکز فعالت داشتند.
همچنین ابن ‌عربی فیلسوف و فرهنگ‌نامه‌ نویس مسیحی در رصدخانه مراغه به تدریس کتاب‌ های اصول اقلیدوس و المجسطی بطلمیوس مشغول بوده است.
ساخت بنای رصـدخانه 15 سال به طول انجامیده و در این مدت به دستور هلاکو، کتاب ها و اسباب و آلات علمی و نجومی بسیاری در آن گردآوری شده است.
اهمیت رصدخانه مراغه نه تنها به دلیل اهمیت تاریخی بلکه به خاطر علم و دانشی است که در آن گردهم آمده بود و سال ها بر جهان تاثیر گذاشته و الهام بخش رصدخانه های بزرگ و معروفی چون رصدخانه های چین و سمرقند شده است.
در کنار این رصدخانه عظیم و ماندگار تاریخی، کتابخانه ای نیز با 400 هزار جلد کتاب خطی و ابزارهای اخترشناسی از جمله ذات الربع دیواری به شعاع 430 سانتیمتر، کره های ذات الحلق، حلقه انقلابی، حلقه اعتدالی و حلقه سموت، زیج ایلخانی که شهرت جهانی دارد و بسیاری آثار و اشیای دیگر جمع آوری و منبعی بی بدیل برای علوم مختلف ایجاد شده بود.
کتابخانه ای که اکنون نیز نظیری برای غنای فرهنگی و علمی آن نه در کشور و نه در جهان اسلام اکنون نیز وجود ندارد.
این رصدخانه، مرکزی نجومی بود که نخستین رصدخانه مجهز قبل از کشف دوربین به شمار می رفته، تا جایی که تا 300سال بعد رصد خانه ای به مجهزی آن در غرب نبوده است.
به گواه تاریخ، مجموعه رصدخانه مراغه تا سال 703 هجری یعنی تا زمان سلطان محمد خدابنده فعال بوده لیکن پس از آن بر اثر عوامل متعدد همچون تغییر پایتخت و بی توجهی حکام آن زمان رو به ویرانی رفته و در حال حاضر آثاری از بناهای متعلق به آن باقی مانده است.
ساختمان اصلی این رصدخانه به شکل برجی استوانه ای ساخته شده بود و در ساختمان های کناری آن یک کتابخانه و استراحتگاهی برای کارکنان در نظر گرفته شده است.
برج مرکزی قطری به اندازه 22 متر داشته و ضخامت دیوار آن به 80 سانتی متر می رسید و در فضای داخلی آن هم یک راهرو و شش اطاق تعبیه شده بود که همه از جنس قلوه سنگ، لاشه، سنگ های تراش خورده و ملات گچ بود.
تپه رصدخانه مراغه دارای طول 510 متر و عرض تقریبی 217 متر و ارتفاع 110 متر می‌باشد و دارای قسمت های مختلفی از جمله برج مرکزی رصدخانه، واحدهای مدور پنجگانه، کتابخانه و محل سکونت دانشمندان، مسجد، مدرسه، چاه آب و کارگاه بزرگ دانشمندان بوده است.
رصدخانه مراغه 167 سال پیش از احداث رصدخانه سمرقند ساخته شد و در زمان آبادانی یکی از معتبرترین رصدخانه های جهان بوده است.
در آن زمان به فرمان قوبیلای قاآن، امپراطور چین و برادر هلاکو خان، کارشناسانی برای آموزش و الگو برداری از رصدخانه مراغه به این شهر آمده و پس از مراجعت به چین رصدخانه ای به تقلید از رصدخانه مراغه ساختند.
همچنین این رصدخانه مکانی است که اولین سبک های معماری آذری و کاشی کاری قرن ششم هـجری قمری در جهان اسلام در آن اجرا شده بعد از آن به سایر نقاط کشور و جهان اسلام از جمله اصفهان انتقال یافته است.
اجرای تزیینات کاشی کاری در بناهای این شهرستان در قرن ششم هجری اولین نمونه از کاشی کاری این سبک در جهان محسوب می شود.
خواجه نصیرالدین طوسی زیج ایلخانی را از روی رصدهای انجام ‌شده در رصدخانه مراغه تدوین کرده ‌است.
زیج ایلخانی قرن ها از اعتبار خاصی در بسیاری از سرزمین‌های آن زمان دنیا از جمله چین برخوردار بوده‌ است و در سال 1356 میلادی (300 سال پس از مرگ خواجه نصیر) ترجمه و در اروپا منتشر شده است.
قدیمی ‌ترین نسخه این زیج در کتابخانه ملی پاریس نگهداری می‌شود.
یونسکو سال 2009 را سال رصدخانه مراغه نامگذاری کرده و هم اکنون نیز تلاش هایی برای ثبت جهانی این اثر جهانی در سازمان یونسکو در حال انجام است.
رصدخانه مراغه با شماره 1675 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.
شهرستان مراغه با حدود 515 اثر تاریخی و تپه های شناسایی شده جزو 10 شهر دارای بافت غنی تاریخی و فرهنگی در کشور محسوب می شود که حدود 300 اثر تاریخی آن در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
این شهرستان در 147 کیلومتری جنوب غربی آذربایجان شرقی، در مشرق دریاچه ارومیه و بر دامنه جنوبی کوه سهند قرار گرفته و از شمال به تبریز، از شرق به هشترود، از جنوب به میاندوآب و از غرب به دریاچه ارومیه محدود است.
3077/7487





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

گردهمایی بزرگ "حجاب، میراث ایرانی، گرایش جهانی" در استان برگزار می‌شود

نشست شورای ترویج و توسعه فرهنگ ایثار و شهادت شهرستان هریس برگزار شد

نمایشگاه عکس « زنده نامان» در تبریز گشایش یافت

رئیس حوزه هنری آذربایجان شرقی: جلوگیری از موازی کاری نهادها در حوزه فرهنگ ضروری است

نشست هم اندیشی تخصصی تاریخ شفاهی برگزار می‌شود

پرونده ثبت ملی مراسم سنتی چومچه خاتون در حال تدوین است

آغاز به کار بیست و چهارمین سالن سینمای استان در تبریز

نوجوان مهابادی برگزیده مسابقات هنر و گرافیک بلاروس شد

اقامتگاه بوم گردی با هدف احیای بافت‌ تاریخی درارومیه ایجاد می شود

فراخوان نخستین جشنواره تئاتر منطقه ای آذربایجان شرقی در مراغه منتشر شد

نمایشگاه نقاشی "تا زمانی که زنده اید" در مهاباد گشایش یافت

توزیع کمتر از یک‌دهم کاغذ وارداتی بین مطبوعات و ناشران

کشورهای جهان اسلام قدرت زیادی در زمینه صنایع دستی دارند

حضور سفیر سوئیس در هفته سینمای اروپا در تبریز

برگزاری جشنواره‌های گردشگری با هدف توزیع متوازن سفر در آذربایجان شرقی

سردر عالی قاپو تکمیل کننده سیر عرفانی مجموعه جهانی شیخ صفی می باشد

2 انتصاب در تراکتور

هنرمندان تمام رشته‌ها در زیباسازی شهر با شهرداری همراهی کنند

جلوه ای ماندگار از سبک زندگی پیشینیان

نفرات برتر بخش هنری کنگره ی میرعلی تبریزی معرفی شدند

380 هزار دانش آموز در مدارس شاهد کشور تحصیل می کنند

فرماندار مرند: از ظرفیت خیرین کتاب ساز برای توسعه کتابخانه ها استفاده شود

خانه گردشگری سلامت در اردبیل افتتاح می شود

افتتاح نمایشگاه آثار دانشجویان دانشگاه هنرهای اسلامی تبریز با حضور وزیر علوم

برگزاری نهمین جشنواره کتابخوانی رضوی در اردبیل

بزرگترین کتابخانه تخصصی معماری شمال غرب در تبریز افتتاح شد

افزایش گرایش به رشته‌های تجربی، نقصی در سیستم آموزش و پروش ماست

لزوم تشکیل جبهه فرهنگی در فضای مجازی

افزایش تقاضای سفر به آذربایجان شرقی/سامانه پیامکی اطلاع رسانی گردشگری برای گردشگران فعال شود

زنجان، رتبه اول بحث کودک همسری در ایران

قرارگاه حمزه سیدالشهدا مسوول تدوین سند توسعه شمالغرب کشور است

500 میلیارد ریال برای مدارس کانکسی آذربایجان غربی اختصاص یافت

چهارمین جشنواره بین‎المللی صنایع دستی با حضور 30 کشور اسلامی در تبریز برگزار می‎شود/ هنر، تحریم شدنی نیست

معرفی موسیقی آشیقی نیازمند نقش آفرینی رسانه ها

آغاز طرح جدید پرداخت عوارض به صورت آزمایشی

فرماندار تبریز: دریافت کمک هزینه در مدارس دولتی ممنوع است

همایش بین المللی شمس و مولانا به میزبانی خوی برگزار می شود

ثبت نام کلاس اولی‌ها در مهاباد آغاز شد

793 پروانه تولید صنایع دستی در آذربایجان شرقی صادر شد

هنرنمایی بیش از 45 گوینده در کتاب صوتی "مرغ سحر"

فرش تبریز، از سرمایه‌های مهم فرهنگی/ همه دستگاه‌ها برای برگزاری شایسته نمایشگاه فرش تلاش کنند

نمایشگاه دائمی فرش باید در تبریز برپا شود/ تبریز ظرفیت حراج بین‎المللی فرش‌های آنتیک را دارد

صنایع دستی آذربایجان شرقی، نگین سپهر فرهنگ ایران

جزئیات برگزاری مراسم حج 98

صحن‌های شیخ صفی الدین اردبیلی نامگذاری می‌شود

پوستر نمایشگاه بین المللی فرش دستبافت تبریز رونمایی شد

اخذ سند مالکیت موزه استاد شهریار توسط شهرداری تبریز

چهار کتاب درسی دوره ابتدایی، کوچک می‌شوند

نمایشگاه عکس و اسناد همکاری های سازمان ملل و ایران در مهاباد گشایش یافت

جا ماندن 800هزار کارت ملی هوشمند در پست