پیام آذری

آخرين مطالب

رصدخانه مراغه اثری جاودان از گذشته طلایی فرهنگي

رصدخانه مراغه اثری جاودان از گذشته طلایی

  بزرگنمايي:

پیام آذری - مراغه - رصدخانه تاریخی مراغه باگذشت صدها سال از ایجاد آن، تجلی گاه علم و فرهنگ جهان اسلام و اثری جاودان از گذشته طلایی و پرشکوه این شهرستان در دوره ایلخانی است.
به گزارش ایرنا، این اثر تاریخی به عنوان اولین مرکز رصدخانه دنیا و مهم ترین مرکز علمی جهان اسلام در دوره ایلخانی، همواره یکی از جاذبه ها و مقاصد گردشگری در شمالغرب کشور و آذربجان شرقی است.
رصدخانه تاریخی مراغه در قرن هفتم هجری قمری توسط خواجه نصرالدین طوسی وزیر فیلسوف و توانمند هلاکوخان و در زمان پایتختی این شهر در دوره ایلخانی ساخته شده است.
این رصدخانه علاوه بر مرکز علمی برای علم نجوم در آن زمان، یکی از بزرگ ترین مراکز پژوهشی جهان با حضور دانشمندان بزرگ از سراسر بلاد اسلامی بوده است.
رصد خانه مراغه که در سال های اخیر آثار کمی از آن به جا مانده است، یادگاری از دوران طلایی علم و فرهنگ ایرانی اسلامی بوده که درسال657 هجری قمری بنا شده است.
به گواه تاریخ و اسناد موجود در برپایی و ایجاد این رصدخانه و مرکز علمی آن زمان، دانشمندان و شخصیت های بزرگی چون علامه قطب الدین فخرالدین مراغی، محی الدین مغربی، علی بن محمود نجم الدین الاسـطرلابی و دیگر بزرگان آن عصر نقش مهمی داشته اند.
با انتخاب مراغه به عنوان پایتخت ایلخانان در نیمه دوم قرن هفتم هجری قمری، بزرگترین قلمرو تاریخ اسلام شکل گرفت و خواجه نصیرالدین طوسی وزیر هلاکوخان با استفاده از قدرت نفوذ خود، اقدام به ایجاد و تاسیس رصدخانه مراغه کرد.
ساخت بنای رصدخانهٔ مراغه در 4 جمادی‌الاول 657 قمری مصادف با 16 اردیبهشت 638 هجری قمری به سفارش خواجه نصیرالدین طوسی و به فرمان هولاکو نوه چنگیزخان مغول آغاز شده است.
رصدخانهٔ مراغه فقط مخصوص رصد ستارگان نبوده و یک سازمان علمی گسترده بود که بیشتر شاخه ‌های دانش در ان درس داده می‌ شد و مشهورترین دانشمندان آن عصر از جمله قطب‌ا لدین شیرازی در آنجا جمع شده بودند.
به ‌علاوه چون در آن زمان ارتباط علمی چین و ایران به‌علت استیلای مغولان بر هر دو سرزمین برقرار شده ‌بود، دانشمندان چینی از جمله فردی به ‌نام فائو مون‌جی در این مرکز فعالت داشتند.
همچنین ابن ‌عربی فیلسوف و فرهنگ‌نامه‌ نویس مسیحی در رصدخانه مراغه به تدریس کتاب‌ های اصول اقلیدوس و المجسطی بطلمیوس مشغول بوده است.
ساخت بنای رصـدخانه 15 سال به طول انجامیده و در این مدت به دستور هلاکو، کتاب ها و اسباب و آلات علمی و نجومی بسیاری در آن گردآوری شده است.
اهمیت رصدخانه مراغه نه تنها به دلیل اهمیت تاریخی بلکه به خاطر علم و دانشی است که در آن گردهم آمده بود و سال ها بر جهان تاثیر گذاشته و الهام بخش رصدخانه های بزرگ و معروفی چون رصدخانه های چین و سمرقند شده است.
در کنار این رصدخانه عظیم و ماندگار تاریخی، کتابخانه ای نیز با 400 هزار جلد کتاب خطی و ابزارهای اخترشناسی از جمله ذات الربع دیواری به شعاع 430 سانتیمتر، کره های ذات الحلق، حلقه انقلابی، حلقه اعتدالی و حلقه سموت، زیج ایلخانی که شهرت جهانی دارد و بسیاری آثار و اشیای دیگر جمع آوری و منبعی بی بدیل برای علوم مختلف ایجاد شده بود.
کتابخانه ای که اکنون نیز نظیری برای غنای فرهنگی و علمی آن نه در کشور و نه در جهان اسلام اکنون نیز وجود ندارد.
این رصدخانه، مرکزی نجومی بود که نخستین رصدخانه مجهز قبل از کشف دوربین به شمار می رفته، تا جایی که تا 300سال بعد رصد خانه ای به مجهزی آن در غرب نبوده است.
به گواه تاریخ، مجموعه رصدخانه مراغه تا سال 703 هجری یعنی تا زمان سلطان محمد خدابنده فعال بوده لیکن پس از آن بر اثر عوامل متعدد همچون تغییر پایتخت و بی توجهی حکام آن زمان رو به ویرانی رفته و در حال حاضر آثاری از بناهای متعلق به آن باقی مانده است.
ساختمان اصلی این رصدخانه به شکل برجی استوانه ای ساخته شده بود و در ساختمان های کناری آن یک کتابخانه و استراحتگاهی برای کارکنان در نظر گرفته شده است.
برج مرکزی قطری به اندازه 22 متر داشته و ضخامت دیوار آن به 80 سانتی متر می رسید و در فضای داخلی آن هم یک راهرو و شش اطاق تعبیه شده بود که همه از جنس قلوه سنگ، لاشه، سنگ های تراش خورده و ملات گچ بود.
تپه رصدخانه مراغه دارای طول 510 متر و عرض تقریبی 217 متر و ارتفاع 110 متر می‌باشد و دارای قسمت های مختلفی از جمله برج مرکزی رصدخانه، واحدهای مدور پنجگانه، کتابخانه و محل سکونت دانشمندان، مسجد، مدرسه، چاه آب و کارگاه بزرگ دانشمندان بوده است.
رصدخانه مراغه 167 سال پیش از احداث رصدخانه سمرقند ساخته شد و در زمان آبادانی یکی از معتبرترین رصدخانه های جهان بوده است.
در آن زمان به فرمان قوبیلای قاآن، امپراطور چین و برادر هلاکو خان، کارشناسانی برای آموزش و الگو برداری از رصدخانه مراغه به این شهر آمده و پس از مراجعت به چین رصدخانه ای به تقلید از رصدخانه مراغه ساختند.
همچنین این رصدخانه مکانی است که اولین سبک های معماری آذری و کاشی کاری قرن ششم هـجری قمری در جهان اسلام در آن اجرا شده بعد از آن به سایر نقاط کشور و جهان اسلام از جمله اصفهان انتقال یافته است.
اجرای تزیینات کاشی کاری در بناهای این شهرستان در قرن ششم هجری اولین نمونه از کاشی کاری این سبک در جهان محسوب می شود.
خواجه نصیرالدین طوسی زیج ایلخانی را از روی رصدهای انجام ‌شده در رصدخانه مراغه تدوین کرده ‌است.
زیج ایلخانی قرن ها از اعتبار خاصی در بسیاری از سرزمین‌های آن زمان دنیا از جمله چین برخوردار بوده‌ است و در سال 1356 میلادی (300 سال پس از مرگ خواجه نصیر) ترجمه و در اروپا منتشر شده است.
قدیمی ‌ترین نسخه این زیج در کتابخانه ملی پاریس نگهداری می‌شود.
یونسکو سال 2009 را سال رصدخانه مراغه نامگذاری کرده و هم اکنون نیز تلاش هایی برای ثبت جهانی این اثر جهانی در سازمان یونسکو در حال انجام است.
رصدخانه مراغه با شماره 1675 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.
شهرستان مراغه با حدود 515 اثر تاریخی و تپه های شناسایی شده جزو 10 شهر دارای بافت غنی تاریخی و فرهنگی در کشور محسوب می شود که حدود 300 اثر تاریخی آن در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
این شهرستان در 147 کیلومتری جنوب غربی آذربایجان شرقی، در مشرق دریاچه ارومیه و بر دامنه جنوبی کوه سهند قرار گرفته و از شمال به تبریز، از شرق به هشترود، از جنوب به میاندوآب و از غرب به دریاچه ارومیه محدود است.
3077/7487





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

شمس حلقه وصل نسل های مختلف کشورهای عضو اکو است

رمان «بازی هوس» در ماکو منتشر شد

اعضای کانون ماکو بیش از 7 هزار جلد کتاب به امانت گرفتند

شادی مردم آذربایجان غربی در سالروز میلاد مهدی موعود (عج)

مهدی فاطمه کی می آیی؟

مهدویت یکی از موضوعات وحدت بخش بین شیعه و سنی است

اکران چهل و هشتمین جشنواره فیلم رشد در چالدران آغاز شد

نماینده ولی فقیه در آذربایجان غربی درگذشت جانباز تکابی را تسلیت گفت

102اثر از آذربایجان غربی به جشنواره رسانه های کُردی ارسال شد

نمایشگاه گردشگری سلامت در اردبیل برگزار می شود

26 میلیارد تومان اعتبار برای تجهیز تالار ارومیه نیاز است

قرآن کریم بر خودشناسی و معرفت به نفس تاکید دارد

ارسال 250 مقاله به دبیرخانه همایش بین‌المللی فقه گردشگری

نخستین "همایش بین‌المللی فقه گردشگردی" در تبریز برگزار می‌شود

جانباز ماکویی به همرزمان شهیدش پیوست

15 کنسرت موسیقی طی سال گذشته در مهاباد برگزار شد

12 ماه بالندگی فرهنگی و هنری در مهاباد

استاندار آذربایجان غربی در پی درگذشت جانباز تکابی پیام تسلیت صادر کرد

2 عضو کانون آذربایجان غربی در نمایشگاه نقاشی ژاپن برگزیده شدند

عزم تئاتری ها برای ترسیم افق روشن پیش روی انجمن هنرهای نمایشی

آذربایجان غربی در شب عید منتظران ظهور نور باران شد

نمایشگاه خوشنویسی و نقاشی در حوزه هنری آذربایجان شرقی گشایش یافت

تبریز در شب میلاد مهدی موعود (عج) غرق در نور و شادی است

همایش بین المللی «فقه گردشگری» در تبریز برگزار می شود

بارش برف مدارس برخی شهرهای آذربایجان شرقی را تعطیل کرد

کانون‌های آگهی و تبلیغات استان اردبیل ساماندهی می‌شود

جشنواره نوروزی پلیس با عنوان جلوه‌های خدمت برگزار می شود

فروش یک میلیارد و 450 میلیون ریال صنایع دستی در ایام نوروز

اغلب مالکین خصوصی مانع اصلی ثبت آثار تاریخی در معرض تخریب هستند

مرمت 23 ابنیه تاریخی در سال 97 انجام شد

نمایش توانمندی‌های عشایر در معرض عموم قرار می گیرد

50 میلیارد ریال برای تولید فیلم‌های شهرستانی تخصیص می یابد

هنر فولکلور آذربایجان به دنیا معرفی شود

اعتبارات هنری تخصیصی آذربایجان غربی کفاف تولید کارهای فاخر را نمی دهد

رشد و توسعه فرهنگ و هنر باید جز اولویت ها باشد

مکان ثابت و مشخصی برای اجرای تئاتر در ارومیه وجود ندارد

کمک 27 میلیون تومانی دانش آموزان و فرهنگیان ماکویی به سیل زدگان

اساتید هنر عاشیقی را به نسل آینده انتقال دهند

حضور بیش از یک میلیون زائر در طرح آرامش بهاری استان

"محمدحسین بلاغی" به عنوان رئیس حوزه هنری آذربایجان شرقی منصوب شد

داوران جشنواره ملی نمایشنامه نویسی “میرزا‌آقا تبریزی” معرفی شدند

جشن هنر انقلاب اسلامی برگزار شد

فروش 800 میلیون تومانی صنایع دستی در عید نوروز 98

شهید صیاد شیرازی عمل را به علم گره زده بود

فیلم و تابلوسنگ شهید عباس عبدالهی رونمایی می‌شود

اجرای 150 برنامه در هفته هنر انقلاب در آذربایجان شرقی

راه‌اندازی «سایت تخصصی قرآن کریم» توسط طلبه تبریزی

نمایشگاه عکس «شاهدان مشهد عشق» در تبریز گشایش می‌یابد

فروش آثار هنری استاد «کله‌جاهی» به نفع سیل زدگان

«زنگ آوینی» در دبیرستان ماندگار فردوسی برگزار می‌شود