پیام آذری

آخرين مطالب

روسری کلاقه ای سوغاتی پرنقش و نگار آذربایجان شرقی فرهنگي

روسری کلاقه ای سوغاتی پرنقش و نگار آذربایجان شرقی

  بزرگنمايي:

پیام آذری - تبریز- روسری های کلاقه ای که تجلی ذوق و هنر هنرمندان در آفرینش نقش و نگار روی پارچه های ابریشمی است سوغاتی خطه آذربایجان شرقی است که توسط هنرمندان شهرستان اسکو خلق می شود.
به گزارش ایرنا، هنر چاپ باتیک در آذربایجان شرقی جلوه ای از رنگ ها، نقش ها، طرح های متنوع و زیبائی ها است که با ذوق و هنر هنرمندان این رشته آمیخته شده و با نقش بستن بر روی انواع پارچه، روسری و شال چشم زیبادوستان را نوازش می کند.
شهرستان اسکو در 250 کیلومتری جنوب تبریز از زمان های دور تا به امروز از مراکز اصلی چاپ باتیک یا کلاقه ای در ایران محسوب می شود و قدمت این صنعت دستی در اینجا به بیش از 500 سال می رسد.
هنر چاپ باتیک یا چاپ کلاقه ای جزء شاخص ترین هنرها و رشته های صنایع دستی اسکو و استان بوده و بیش از 100 نفر در 19 کارگاه باتیک فعالیت می کنند.
به عبارت دیگر اسکو، مرکز اصلی تجمع کارگاه های چاپ باتیک در آذربایجان شرقی و قطب اصلی این هنر-صنعت در کشور محسوب می شود و محصولات تولیدی 100 کارگاه این شهرستان در ترکیه و کشورهای آسیای میانه مشتریان پر و پاقرصی دارد.
چاپ 'کلاقه‌ای' یا 'باتیک' از هنرهای سنتی آذربایجان شرقی است که بیشتر در اسکو رواج داشته و هنرمندان فعال در این رشته از صنایع دستی با استفاده از رنگ های طبیعی برگرفته از میوه ها و گیاهان، نقش ها و اشکال متنوعی را بر روی پارچه، روسری و شال می آفرینند.
در عملیات رنگرزی بر روی پارچه در این روش، بیشتر از رنگ های گیاهی مانند روناس، اسپرک، پوست انار و زردچوبه استفاده می شود.
در دوران قدیم هنرمندان فعال در این رشته از ترکیب برگ درخت مو، سود سوزآور و خاک رس ماده ای مقاوم و چسبناک بدست می آوردند و قسمت هایی از پارچه را بوسیله قلم مو با این ماده می پوشانده و تمامی پارچه را رنگرزی می کردند.
پس از شستشوی پارچه قسمت های آغشته به چسب به رنگ اصلی پارچه می ماند و قسمت های دیگر رنگین می شد.
در ایران به جای برگ مو از پیه گوسفند، موم خالص عسل و سقز خام ماده چاپ باتیک را می ساختند که نام بین المللی آن 'واکس باتیک ' و در آذربایجان به 'روغن کلاقه ای' موسوم است.
ابزار کار چاپ باتیک 'تیان' نام دارد که وسیله‌ای فلزی شبیه به قیف نازک بوده و از ظروف پلاستیکی متناسب با اندازه پارچه، ظرف مسی کوچک برای جوشاندن زاج، اتو و میز اتو، میز کار، منبع حرارتی، ریسمان، گیره لباس، سوزن، قیچی، قاب چوبی (چارچوب) برای کشیدن پارچه، چکش، میخ و انواع مهرهای چوبی و قالب، قلم مو، ظروف رنگرزی، ظرف مسی برای گرم کردن ماده مقاوم و ظروف مخصوص شستشوی پارچه با بنزین در این صنعت استفاده می‌شود.
روش‌های چاپ باتیک شامل چاپ مقاوم، چاپ برداشت، چاپ با شابلون، نقاشی باتیک روی پارچه ابریشمی، تار عنکبوتی، قلم‌مویی، بدون رنگرزی و باندا (پیچشی) است.
چاپ مقاوم از روش های این صنعت بوده که در آن نقوش یا زمینه مورد نظر را با موادی مقاوم که در مقابل رنگ نفوذ ناپذیر است، می پوشانند تا به هنگام رنگرزی از جذب رنگ در آن قسمت ها جلوگیری شود.
در این روش که چاپ کلاقه ای از جمله آن به شمار می رود ابتدا پارچه را به مدت لازم در آب ولرم می خیسانند تا آهار آن در آب حل شده و جدا شود سپس پارچه را درون محلول ضعیف زاج سفید می گذارند تا عمل دندانه انجام و پارچه قدرت رنگ پذیری بیشتری یابد؛ سپس پارچه را خشک و اتو می کنند و برای جلوگیری از جمع شدن پارچه به هنگام چاپ، پارچه ابریشمی را به پارچه توری هم اندازه آن پیش از چاپ کوک می زنند.
بعد از این مرحله ابتدا طرح کاغذی را تفکیک رنگی کرده و هر کدام را روی تخته سه لایی می چسبانند و اطراف خطوط آن را بریده تا نقش مشبک آماده شود.
سپس آن را روی تخته سه لایی دیگری که به شکل کلی نقش است، می چسبانند و دسته ای به آن متصل می کنند.
در مرحله چاپ، ماده مقاوم را مذاب کرده و تا پایان کار روی منبع حرارتی گرم نگاه می دارند و پارچه دندانه شده را بر روی پارچه ای ضخیم که روی میز کار کشیده شده است پهن کرده و اتو می کنند.
حدود نقش ها را روی پارچه با مداد مشخص می کنند سپس مهر را درون مواد مذاب زده و مهر زنی را آغاز می کنند.
ابتدا نقوشی که باید در پارچه به رنگ روشن حفظ شود با ماده مقاوم و مهر نقش اندازی می شود و پارچه مهر زده را برای تثبیت رنگ درون محلول زاج سفید قرار می دهند پس از خشک شدن، پارچه را دورن رنگ تیره دلخواه می گذارند.
دوباره پارچه را درون محلول زاج سفید قرار داده و خشک می کنند و رو و زیر سطح پارچه کاغذ می گذارند و آن را با اتو حرارت می دهند تا ماده ی مقاوم ذوب شود.
برای از بین بردن مواد چربی باقی مانده، پارچه را در بنزین قرار می دهند و در پایان پارچه را با آب و صابون می شویند و آن را در مجاورت هوای آزاد و سایه خشک می کنند.
این هنر به عنوان مهم ترین صنایع دستی اسکو در سال 89 در زمره میراث معنوی کشور به ثبت ملی رسید و در سال 1394 چهار اثر چاپ باتیک موفق به دریافت نشان ملی مرغوبیت شد.
در حال حاضر تولیدات باتیک به کشور های آلمان، آمریکا، آذربایجان، ترکیه و ترکمنستان صادر می شود.
6120/3071





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

گردهمایی بزرگ "حجاب، میراث ایرانی، گرایش جهانی" در استان برگزار می‌شود

نشست شورای ترویج و توسعه فرهنگ ایثار و شهادت شهرستان هریس برگزار شد

نمایشگاه عکس « زنده نامان» در تبریز گشایش یافت

رئیس حوزه هنری آذربایجان شرقی: جلوگیری از موازی کاری نهادها در حوزه فرهنگ ضروری است

نشست هم اندیشی تخصصی تاریخ شفاهی برگزار می‌شود

پرونده ثبت ملی مراسم سنتی چومچه خاتون در حال تدوین است

آغاز به کار بیست و چهارمین سالن سینمای استان در تبریز

نوجوان مهابادی برگزیده مسابقات هنر و گرافیک بلاروس شد

اقامتگاه بوم گردی با هدف احیای بافت‌ تاریخی درارومیه ایجاد می شود

فراخوان نخستین جشنواره تئاتر منطقه ای آذربایجان شرقی در مراغه منتشر شد

نمایشگاه نقاشی "تا زمانی که زنده اید" در مهاباد گشایش یافت

توزیع کمتر از یک‌دهم کاغذ وارداتی بین مطبوعات و ناشران

کشورهای جهان اسلام قدرت زیادی در زمینه صنایع دستی دارند

حضور سفیر سوئیس در هفته سینمای اروپا در تبریز

برگزاری جشنواره‌های گردشگری با هدف توزیع متوازن سفر در آذربایجان شرقی

سردر عالی قاپو تکمیل کننده سیر عرفانی مجموعه جهانی شیخ صفی می باشد

2 انتصاب در تراکتور

هنرمندان تمام رشته‌ها در زیباسازی شهر با شهرداری همراهی کنند

جلوه ای ماندگار از سبک زندگی پیشینیان

نفرات برتر بخش هنری کنگره ی میرعلی تبریزی معرفی شدند

380 هزار دانش آموز در مدارس شاهد کشور تحصیل می کنند

فرماندار مرند: از ظرفیت خیرین کتاب ساز برای توسعه کتابخانه ها استفاده شود

خانه گردشگری سلامت در اردبیل افتتاح می شود

افتتاح نمایشگاه آثار دانشجویان دانشگاه هنرهای اسلامی تبریز با حضور وزیر علوم

برگزاری نهمین جشنواره کتابخوانی رضوی در اردبیل

بزرگترین کتابخانه تخصصی معماری شمال غرب در تبریز افتتاح شد

افزایش گرایش به رشته‌های تجربی، نقصی در سیستم آموزش و پروش ماست

لزوم تشکیل جبهه فرهنگی در فضای مجازی

افزایش تقاضای سفر به آذربایجان شرقی/سامانه پیامکی اطلاع رسانی گردشگری برای گردشگران فعال شود

زنجان، رتبه اول بحث کودک همسری در ایران

قرارگاه حمزه سیدالشهدا مسوول تدوین سند توسعه شمالغرب کشور است

500 میلیارد ریال برای مدارس کانکسی آذربایجان غربی اختصاص یافت

چهارمین جشنواره بین‎المللی صنایع دستی با حضور 30 کشور اسلامی در تبریز برگزار می‎شود/ هنر، تحریم شدنی نیست

معرفی موسیقی آشیقی نیازمند نقش آفرینی رسانه ها

آغاز طرح جدید پرداخت عوارض به صورت آزمایشی

فرماندار تبریز: دریافت کمک هزینه در مدارس دولتی ممنوع است

همایش بین المللی شمس و مولانا به میزبانی خوی برگزار می شود

ثبت نام کلاس اولی‌ها در مهاباد آغاز شد

793 پروانه تولید صنایع دستی در آذربایجان شرقی صادر شد

هنرنمایی بیش از 45 گوینده در کتاب صوتی "مرغ سحر"

فرش تبریز، از سرمایه‌های مهم فرهنگی/ همه دستگاه‌ها برای برگزاری شایسته نمایشگاه فرش تلاش کنند

نمایشگاه دائمی فرش باید در تبریز برپا شود/ تبریز ظرفیت حراج بین‎المللی فرش‌های آنتیک را دارد

صنایع دستی آذربایجان شرقی، نگین سپهر فرهنگ ایران

جزئیات برگزاری مراسم حج 98

صحن‌های شیخ صفی الدین اردبیلی نامگذاری می‌شود

پوستر نمایشگاه بین المللی فرش دستبافت تبریز رونمایی شد

اخذ سند مالکیت موزه استاد شهریار توسط شهرداری تبریز

چهار کتاب درسی دوره ابتدایی، کوچک می‌شوند

نمایشگاه عکس و اسناد همکاری های سازمان ملل و ایران در مهاباد گشایش یافت

جا ماندن 800هزار کارت ملی هوشمند در پست