پیام آذری

آخرين مطالب

روسری کلاقه ای سوغاتی پرنقش و نگار آذربایجان شرقی فرهنگي

روسری کلاقه ای سوغاتی پرنقش و نگار آذربایجان شرقی

  بزرگنمايي:

پیام آذری - تبریز- روسری های کلاقه ای که تجلی ذوق و هنر هنرمندان در آفرینش نقش و نگار روی پارچه های ابریشمی است سوغاتی خطه آذربایجان شرقی است که توسط هنرمندان شهرستان اسکو خلق می شود.
به گزارش ایرنا، هنر چاپ باتیک در آذربایجان شرقی جلوه ای از رنگ ها، نقش ها، طرح های متنوع و زیبائی ها است که با ذوق و هنر هنرمندان این رشته آمیخته شده و با نقش بستن بر روی انواع پارچه، روسری و شال چشم زیبادوستان را نوازش می کند.
شهرستان اسکو در 250 کیلومتری جنوب تبریز از زمان های دور تا به امروز از مراکز اصلی چاپ باتیک یا کلاقه ای در ایران محسوب می شود و قدمت این صنعت دستی در اینجا به بیش از 500 سال می رسد.
هنر چاپ باتیک یا چاپ کلاقه ای جزء شاخص ترین هنرها و رشته های صنایع دستی اسکو و استان بوده و بیش از 100 نفر در 19 کارگاه باتیک فعالیت می کنند.
به عبارت دیگر اسکو، مرکز اصلی تجمع کارگاه های چاپ باتیک در آذربایجان شرقی و قطب اصلی این هنر-صنعت در کشور محسوب می شود و محصولات تولیدی 100 کارگاه این شهرستان در ترکیه و کشورهای آسیای میانه مشتریان پر و پاقرصی دارد.
چاپ 'کلاقه‌ای' یا 'باتیک' از هنرهای سنتی آذربایجان شرقی است که بیشتر در اسکو رواج داشته و هنرمندان فعال در این رشته از صنایع دستی با استفاده از رنگ های طبیعی برگرفته از میوه ها و گیاهان، نقش ها و اشکال متنوعی را بر روی پارچه، روسری و شال می آفرینند.
در عملیات رنگرزی بر روی پارچه در این روش، بیشتر از رنگ های گیاهی مانند روناس، اسپرک، پوست انار و زردچوبه استفاده می شود.
در دوران قدیم هنرمندان فعال در این رشته از ترکیب برگ درخت مو، سود سوزآور و خاک رس ماده ای مقاوم و چسبناک بدست می آوردند و قسمت هایی از پارچه را بوسیله قلم مو با این ماده می پوشانده و تمامی پارچه را رنگرزی می کردند.
پس از شستشوی پارچه قسمت های آغشته به چسب به رنگ اصلی پارچه می ماند و قسمت های دیگر رنگین می شد.
در ایران به جای برگ مو از پیه گوسفند، موم خالص عسل و سقز خام ماده چاپ باتیک را می ساختند که نام بین المللی آن 'واکس باتیک ' و در آذربایجان به 'روغن کلاقه ای' موسوم است.
ابزار کار چاپ باتیک 'تیان' نام دارد که وسیله‌ای فلزی شبیه به قیف نازک بوده و از ظروف پلاستیکی متناسب با اندازه پارچه، ظرف مسی کوچک برای جوشاندن زاج، اتو و میز اتو، میز کار، منبع حرارتی، ریسمان، گیره لباس، سوزن، قیچی، قاب چوبی (چارچوب) برای کشیدن پارچه، چکش، میخ و انواع مهرهای چوبی و قالب، قلم مو، ظروف رنگرزی، ظرف مسی برای گرم کردن ماده مقاوم و ظروف مخصوص شستشوی پارچه با بنزین در این صنعت استفاده می‌شود.
روش‌های چاپ باتیک شامل چاپ مقاوم، چاپ برداشت، چاپ با شابلون، نقاشی باتیک روی پارچه ابریشمی، تار عنکبوتی، قلم‌مویی، بدون رنگرزی و باندا (پیچشی) است.
چاپ مقاوم از روش های این صنعت بوده که در آن نقوش یا زمینه مورد نظر را با موادی مقاوم که در مقابل رنگ نفوذ ناپذیر است، می پوشانند تا به هنگام رنگرزی از جذب رنگ در آن قسمت ها جلوگیری شود.
در این روش که چاپ کلاقه ای از جمله آن به شمار می رود ابتدا پارچه را به مدت لازم در آب ولرم می خیسانند تا آهار آن در آب حل شده و جدا شود سپس پارچه را درون محلول ضعیف زاج سفید می گذارند تا عمل دندانه انجام و پارچه قدرت رنگ پذیری بیشتری یابد؛ سپس پارچه را خشک و اتو می کنند و برای جلوگیری از جمع شدن پارچه به هنگام چاپ، پارچه ابریشمی را به پارچه توری هم اندازه آن پیش از چاپ کوک می زنند.
بعد از این مرحله ابتدا طرح کاغذی را تفکیک رنگی کرده و هر کدام را روی تخته سه لایی می چسبانند و اطراف خطوط آن را بریده تا نقش مشبک آماده شود.
سپس آن را روی تخته سه لایی دیگری که به شکل کلی نقش است، می چسبانند و دسته ای به آن متصل می کنند.
در مرحله چاپ، ماده مقاوم را مذاب کرده و تا پایان کار روی منبع حرارتی گرم نگاه می دارند و پارچه دندانه شده را بر روی پارچه ای ضخیم که روی میز کار کشیده شده است پهن کرده و اتو می کنند.
حدود نقش ها را روی پارچه با مداد مشخص می کنند سپس مهر را درون مواد مذاب زده و مهر زنی را آغاز می کنند.
ابتدا نقوشی که باید در پارچه به رنگ روشن حفظ شود با ماده مقاوم و مهر نقش اندازی می شود و پارچه مهر زده را برای تثبیت رنگ درون محلول زاج سفید قرار می دهند پس از خشک شدن، پارچه را دورن رنگ تیره دلخواه می گذارند.
دوباره پارچه را درون محلول زاج سفید قرار داده و خشک می کنند و رو و زیر سطح پارچه کاغذ می گذارند و آن را با اتو حرارت می دهند تا ماده ی مقاوم ذوب شود.
برای از بین بردن مواد چربی باقی مانده، پارچه را در بنزین قرار می دهند و در پایان پارچه را با آب و صابون می شویند و آن را در مجاورت هوای آزاد و سایه خشک می کنند.
این هنر به عنوان مهم ترین صنایع دستی اسکو در سال 89 در زمره میراث معنوی کشور به ثبت ملی رسید و در سال 1394 چهار اثر چاپ باتیک موفق به دریافت نشان ملی مرغوبیت شد.
در حال حاضر تولیدات باتیک به کشور های آلمان، آمریکا، آذربایجان، ترکیه و ترکمنستان صادر می شود.
6120/3071





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

شمس حلقه وصل نسل های مختلف کشورهای عضو اکو است

رمان «بازی هوس» در ماکو منتشر شد

اعضای کانون ماکو بیش از 7 هزار جلد کتاب به امانت گرفتند

شادی مردم آذربایجان غربی در سالروز میلاد مهدی موعود (عج)

مهدی فاطمه کی می آیی؟

مهدویت یکی از موضوعات وحدت بخش بین شیعه و سنی است

اکران چهل و هشتمین جشنواره فیلم رشد در چالدران آغاز شد

نماینده ولی فقیه در آذربایجان غربی درگذشت جانباز تکابی را تسلیت گفت

102اثر از آذربایجان غربی به جشنواره رسانه های کُردی ارسال شد

نمایشگاه گردشگری سلامت در اردبیل برگزار می شود

26 میلیارد تومان اعتبار برای تجهیز تالار ارومیه نیاز است

قرآن کریم بر خودشناسی و معرفت به نفس تاکید دارد

ارسال 250 مقاله به دبیرخانه همایش بین‌المللی فقه گردشگری

نخستین "همایش بین‌المللی فقه گردشگردی" در تبریز برگزار می‌شود

جانباز ماکویی به همرزمان شهیدش پیوست

15 کنسرت موسیقی طی سال گذشته در مهاباد برگزار شد

12 ماه بالندگی فرهنگی و هنری در مهاباد

استاندار آذربایجان غربی در پی درگذشت جانباز تکابی پیام تسلیت صادر کرد

2 عضو کانون آذربایجان غربی در نمایشگاه نقاشی ژاپن برگزیده شدند

عزم تئاتری ها برای ترسیم افق روشن پیش روی انجمن هنرهای نمایشی

آذربایجان غربی در شب عید منتظران ظهور نور باران شد

نمایشگاه خوشنویسی و نقاشی در حوزه هنری آذربایجان شرقی گشایش یافت

تبریز در شب میلاد مهدی موعود (عج) غرق در نور و شادی است

همایش بین المللی «فقه گردشگری» در تبریز برگزار می شود

بارش برف مدارس برخی شهرهای آذربایجان شرقی را تعطیل کرد

کانون‌های آگهی و تبلیغات استان اردبیل ساماندهی می‌شود

جشنواره نوروزی پلیس با عنوان جلوه‌های خدمت برگزار می شود

فروش یک میلیارد و 450 میلیون ریال صنایع دستی در ایام نوروز

اغلب مالکین خصوصی مانع اصلی ثبت آثار تاریخی در معرض تخریب هستند

مرمت 23 ابنیه تاریخی در سال 97 انجام شد

نمایش توانمندی‌های عشایر در معرض عموم قرار می گیرد

50 میلیارد ریال برای تولید فیلم‌های شهرستانی تخصیص می یابد

هنر فولکلور آذربایجان به دنیا معرفی شود

اعتبارات هنری تخصیصی آذربایجان غربی کفاف تولید کارهای فاخر را نمی دهد

رشد و توسعه فرهنگ و هنر باید جز اولویت ها باشد

مکان ثابت و مشخصی برای اجرای تئاتر در ارومیه وجود ندارد

کمک 27 میلیون تومانی دانش آموزان و فرهنگیان ماکویی به سیل زدگان

اساتید هنر عاشیقی را به نسل آینده انتقال دهند

حضور بیش از یک میلیون زائر در طرح آرامش بهاری استان

"محمدحسین بلاغی" به عنوان رئیس حوزه هنری آذربایجان شرقی منصوب شد

داوران جشنواره ملی نمایشنامه نویسی “میرزا‌آقا تبریزی” معرفی شدند

جشن هنر انقلاب اسلامی برگزار شد

فروش 800 میلیون تومانی صنایع دستی در عید نوروز 98

شهید صیاد شیرازی عمل را به علم گره زده بود

فیلم و تابلوسنگ شهید عباس عبدالهی رونمایی می‌شود

اجرای 150 برنامه در هفته هنر انقلاب در آذربایجان شرقی

راه‌اندازی «سایت تخصصی قرآن کریم» توسط طلبه تبریزی

نمایشگاه عکس «شاهدان مشهد عشق» در تبریز گشایش می‌یابد

فروش آثار هنری استاد «کله‌جاهی» به نفع سیل زدگان

«زنگ آوینی» در دبیرستان ماندگار فردوسی برگزار می‌شود