پیام آذری

آخرين مطالب

سنتی که در حال فراموشی است؛

«تکم چی لر» سفیرانی که آمدن نوروز را نوید می دهند سياسي

«تکم چی لر» سفیرانی که آمدن  نوروز را نوید می دهند

  بزرگنمايي:

پیام آذری - ارومیه - تکم گردانی از آیین های ویژه مردم آذربایجان غربی است که روزهای پایانی اسفندماه در مناطق مختلف از جمله ارومیه اجرا شده و آمدن سال نو و بهار را به مردم نوید می دهد.

خبرگزاری مهر - گروه استان‌ها: تکم گردانی از آئین‌های منطقه‌ای و فرهنگی ترک زبانان استان‌های آذربایجان غربی، شرقی، اردبیل است و ما بین دو چهارشنبه آخر سال و به استناد روایات محلی حتی پس از لحظه تحویل سال توسط تکم خوانان اجرا می‌شود.
آئین تکم گردانی در گذشته در مناطق مختلف آذربایجان غربی و در روزهای پایانی فصل زمستان و آستانه فرا رسیدن فصل بهار اجرا می‌شد به طوری که مردم تکم چی را سمبل رسیدن بهار می‌دانستند.
آئین تکم خوانی در حال حاضر در برخی از مناطق روستایی آذربایجان غربی اجرا می‌شود اما با گسترش شهرنشینی و صنعتی شدن زندگی شهری به تدریج رو به افول نهاده و در حال فراموشی است.
چند روزی مانده به عید، تکم چی به طور نمادین، تکم، بز ساخته شده از قطعات چوب را در کوچه‌های روستاها و شهرها می‌چرخاند و در حالی که اشعاری به زبان ترکی و با صدای دلنشین می‌خواند نوید آمدن عید را می‌داد و پاداش خود را از مردم می‌گرفت.
آئین تکم گردانی در مناطق مختلف آذربایجان غربی بین دو چهارشنبه پایانی سال یعنی کول و گول چرشنبه اجرا می‌شود. تکم گردانی با آداب و رسوم مردم آذربایجان عجین شده و این رسم فراموش شده در دهه‌های گذشته با نزدیک شدن عید نوروز اجرا می‌شد به طوری که مردم به انتظار تکم چی نشسته و انتظار داشتند که تکم چی سمبل نشاط بهاری آنها را برای استقبال از بهار آماده کند.

سنت‌های کهن که ریشه در فرهنگ این دیار دارد
تکم عروسکی بود به شکل بز که بر سر چوب گردی سوار می‌شد. این بز روی یک صفحه چهارگوش یا گرد که سوراخی در وسط داشت قرارمی گرفت که چوب پایه آن از سوراخ وسط صفحه می‌گذشت، تکمچی چوب را بدست می‌گرفت و تکم را روی صفحه چوبی به حرکت در آورده و متناسب با حرکات آن اشعاری را به آواز می‌خواند، سر و صدای زنگوله‌ها و خوردن تکم بر صفحه چوبی نوعی ریتم و آهنگ برای آواز تکمچی بوجود می‌آورد.
تکم چی ها معمولاً "دو نفر از اقشار پایین جامعه بودند که به طور نمادین بزی را از قطعات چوبی ساخته و به اتفاق وارد روستا شده، روستاییان و کودکان دنبال به راه می‌افتادند و به اتفاق کوچه به کوچه و منزل به منزل روستا را می‌گشتند بز چوبین را می‌رقصاندند و صاحب خانه آذوقه‌ای به آنها می‌دادند.
بر اساس پژوهش‌های انجام یافته زمان دقیق اجرای این رسم معلوم نگردیده ولی با توجه به نزدیکی اجرای آن به ایام نوروز (اسفند) می‌توان گفت که اجرای آن بی مناسبت با فرا رسیدن ایام خجسته نوروز نبوده است چه بسا که این رسم در حوزه‌های فرهنگی آذربایجان شرقی و استان اردبیل نیز به لحاظ فرا رسیدن نوروز برگزار می شده است اشعاری که تکم چی های حوزه یاد شده در این ارتباط می‌خواندند نیز می‌توان موید همین مطلب باشد.
بهار آمد بهار آمد خوش آمد علی با ذوالفقار آمد خوش آمد
سیزین بو تازه ایلیز موبارک آیوز ایلیز هفته ز گونوز موبارک
آئین تکم خوانی که از جامعه روستایی و کشاورزی خطه آذربایجان سرچشمه گرفته، متأسفانه با پیشرفت علم و تکنولوژی، صنعتی شدن و گسترش شهرنشینی و در نهایت به علت فراهم نبودن بستر ارائه آن عقب نشینی کرده و در حال فراموشی است.
بو تکه آختا تکه / بویونوندا وار نوختا تکه / گاه قول اولار ساتئلار / گاهدا چئخار تاختاتکه
این بز نر، بز نر آخته است / طنابی بر گردنش بسته شده است / گاه غلام و برده می‌شود و به فروش می‌رسد / و گاه پادشاه می‌شود و بر تخت سلطنت تکیه می‌دهد
جناب جبرئیل نامه گتوردی / گتور جگین پیمبره یتوردی / مبارک قوللارین گویه گوتوردی / سیزون بوتازه بایراموز مبارک / آیوز، ایلوز، هفتوز، گونوز مبارک
جناب جبرائیل نامه آورد / به محض آوردن به پیامبر رسانید / پیغمبر هم دست‌هایش را بر آسمان برداشت که / این عید تازه تان مبارک باشد / ماهتان، سالتان، هفته تان، روزتان مبارک باد
امیرالمومنین تخته چخاجاق / یزیدون بوینونا نوخدا وراجاق / شیرین شربت سو یرینه آخاجاق / سیزون بوتازه بایراموز مبارک / آیوز، ایلوز، هفتوز، گونوز مبارک
حضرت امیرالمومنین، به تخت ولایت خواهد نشست / و برگردن یزید افسار خواهد بست / و به جای آب در رودها شربتهای شیرین جاری خواهد شد / این عید تازه تان مبارک باشد / ماهتان، سالتان، هفته تان، روزتان مبارک باد.

تکم گردانی رسم و کهن در سالهای گذشته به فراموشی سپرده شده است
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان غربی در خصوص سنت و آئین کهن تکم گردانی در این منطقه اظهارداشت: تکم گردانی یکی از آئین‌های کهن این منطقه به شمار می‌رود و نشان دهنده استقبال مردم آذربایجان غربی به خصوص ارومیه از بهار و نوروز است.
جلیل جباری با اشاره به اینکه این رسم و کهن در سالهای گذشته به فراموشی سپرده شده است افزود: اما در برخی از مناطق ارومیه و استان هنوز شاهد اجرای این رسم کهن هستیم و در این راستا این اداره کل برای احیا و حفظ این سنت در سالهای اخیر اقدام به برگزاری آن در برخی مناطق به خصوص در جوار آثار تاریخی مهم استان و ارومیه می‌کند.
وی با اشاره به اینکه هر کدام از آئین‌های کهن به یادگارمانده از اجاد و گذشتگان هر کدان دارای بار مفهومی، تربیتی و معنوی بالایی است که باید با صیانت از آن زمینه انتقال آنها به نسل آینده فراهم شود اضافه کرد: این آئین خصوصاً در حوزه آذربایجان غربی به طور نمادین بزی را از قطعات چوبی ساخته و پوست بزغاله را هم بر روی آن کشیده و دو شاخ نیز بر سرش تعبیه می‌کردند روز موعود، تکم چی به اتفاق همراه خود (توبره کش) وارد روستا شده و از یک سوی ده شروع به اجرای مراسم می‌کردند، روستاییان و بچه‌ها دنبال ایشان به راه می‌افتادند و به اتفاق کوچه به کوچه و منزل به منزل روستا را می‌گشتند.
وی یاد آورشد: تکم چی ها با خواندن این اشعار به نوبت مقابل تک تک منازل می‌ایستادند و کد بانوی منزل در را بر روی آنها گشوده و طبق رسم معمول مقداری قند، چای، بلغور، نان، روغن یا مبلغی پول و.. به ایشان داده و راهی شأن می‌کرد. نهایتاً مواد جمع آوری شده را بین خود تقسیم کرده و به این ترتیب رسم با نزدیک شدن به ایام نوروز (اسفندماه) و اجرای آن به منظور زایش دوباره ی طبیعت، برکت آوری و در نهایت جمع آوری آذوقه توسط این اشخاص برای ادامه‌ی زندگی در روزهای آینده سال بی ارتباط نباشد.
آئین تکم گردانی با ارزش گذاری مجدد، بازشناسی و کاربردی کردن آن قابل احیا و گسترش است، اما لازمه تحقق این مهم آن است که مسئولین فرهنگی کشور، احیا آن را برای خود وظیفه دانسته و از فراموشی آن جلوگیری نمایند تا فقط در روزهای نوروز به فکر احیا و استفاده از این آئین نباشیم و باور کنیم که این عروسک شادی بخش می‌تواند همراه با شادی‌ها و غصه‌هایمان و با تفکراتمان نسبت به جامعه همراه شده و ما را یاری کند.
در آستانه بهار طبیعت حضور تکم چی ها در محله‌ها و روستاهای منطقه آذربایجان از جمله شهرستان ارومیه خبر از آمدن عید نوروز می‌دهند و تکم چی ها پیک‌های شادی آفرین این جشن ملی می‌شوند.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

پیام استاندار آذربایجان شرقی به مناسبت 29 فروردین، روز ارتش جمهوری اسلامی ایران و نیروی زمینی

برگزاری همایش کشورهای عضو اکو در اردبیل ظرفیت مناسبی برای معرفی استان است

گلخانه 200 هکتاری در پارس آباد مغان احداث می شود

184 میلیارد ریال برای شبکه آبیاری سد ساروق تکاب تخصیص یافت

تجهیزات بیشتری از آذربایجان غربی به ایلام ارسال می شود

تغییرات مدیریتی در راستای استفاده از توانمندی‌های مدیران است

روستای اربطان شهرستان هریس شهر شد

استاندار آذربایجان شرقی: علاقه مند به استفاده از تجارب مدیریریت سیل هستیم

نباید در روابط خارجی به نفع دیگر کشورها فرصت سوزی شود

ایمان، تعهد و بصیرت از خصلت های پاسداران است

موکب شهدای آذربایجان شرقی برای خدمت‌رسانی به هموطنان سیل‌زده عازم استان ایلام شد

سپاه سلاح راهبردی نظام در برابر تهدیدهای استکبار جهانی است

سپاه سندی زنده از ترجمان ایثارگری در راه حفظ انقلاب اسلامی است

ایمان، تعهد و بصیرت از خصلت های پاسداران است

همه ما سپاهی و پاسدار حریم ولایت و نظام هستیم

از تمام اختیارات قانونی خود برای حل مشکلات بخش تولید استفاده می‌کنیم

10 فیلم کوتاه همزمان با هفته هنر در آذربایجان غربی اکران می شود

5 موکب از آذربایجان غربی به استان ایلام اعزام می شود

مراکز خرید سیب کنار جاده ای در آذربایجان غربی ساماندهی شود

سیل ضرورت توجه ویژه به مهندسی ارزش را بیش از پیش اثبات کرد

دریاچه ارومیه از حالت بحرانی خارج شد/رهاسازی950 میلیون مترمکعب آب

44 نقطه پرحادثه در آذربایجان غربی شناسایی شد

نظامیان آمریکا برای سرنگونی اسلام آموزش های جنگی می بینند

1500هکتار عملیات مبارزه با علفهای هرز در مزارع انجام گرفت

زن بوکانی به چند نفر بیمار زندگی بخشید

ذوالفقار همتی به‌عنوان مدیر روابط عمومی استانداری منصوب شد

رشد 64.2درصد بارندگی ها درآذربایجان غربی/ذخایرسدها افزایش یافت

رونق تولید می‌تواند بخشی از کاهش ارزش پول ملی را جبران کند

امداد رسانی به 183 مورد حادثه طی ایام نوروز در آذربایجان غربی

2 میلیون نفر از جاذبه‌های گردشگری آذربایجان‌غربی بازدید کردند

نزدیک به 15 هزار تن انواع آبزیان در آذربایجان غربی تولید می شود

آیین «شکوه همدلی و همراهی» در مدارس آذربایجان غربی برگزار می شود

4000 ماموریت اورژانس نوروز 98 در آذربایجان غربی انجام شد

پیام تسلیت استاندار آذربایجان شرقی به مناسبت درگذشت پدر شهیدان قاری راثی

روند اجرای تفاهم نامه استانداران آذربایجان غربی و اقلیم کردستان بررسی شد

مجمع تشخیص با نگاه فراجناحی به «FATF» رای دهد

فرهنگی: انتخابات تناسبی فقط در کلان‌شهرها قابل اجراست

رونق تولید در گرو حل مشکلات واحدهای اقتصادی است

بارشها از شنبه در آذربایجان غربی آغاز می شود/احتمال وقوع سیلاب

فضای مجازی ملاک قضاوت درباره عملکرد مسئولان نیست

مردم و مسئولان برای جبران خسارت سیل همت کنند

مغان قابلیت تبدیل به قطب گردشگری شمال غرب ایران را دارد

مشارکت مردم در کمک به سیل زدگان کم نظیر است

سیل در ایران، آمریکا را رسوا کرد

برخوردهای جناحی در مورد سیل به منزله بازی با جان مردم است

فرهنگی: انتخابات تناسبی فقط در کلان‌شهرها قابل اجراست

مسوولان از حوادث سیل درس عبرت بگیرند

لازمه پیروزی در جنگ اقتصادی همدلی مردم و مسوولان است

بیش از 3 کیلو گرم مواد مخدر در بازرگان کشف شد

سامانه بارشی ازجمعه وارد آذربایجان غربی می شود/بارشها شدت می یابد