پیام آذری

آخرين مطالب

سنتی که در حال فراموشی است؛

«تکم چی لر» سفیرانی که آمدن نوروز را نوید می دهند سياسي

«تکم چی لر» سفیرانی که آمدن  نوروز را نوید می دهند

  بزرگنمايي:

پیام آذری - ارومیه - تکم گردانی از آیین های ویژه مردم آذربایجان غربی است که روزهای پایانی اسفندماه در مناطق مختلف از جمله ارومیه اجرا شده و آمدن سال نو و بهار را به مردم نوید می دهد.

خبرگزاری مهر - گروه استان‌ها: تکم گردانی از آئین‌های منطقه‌ای و فرهنگی ترک زبانان استان‌های آذربایجان غربی، شرقی، اردبیل است و ما بین دو چهارشنبه آخر سال و به استناد روایات محلی حتی پس از لحظه تحویل سال توسط تکم خوانان اجرا می‌شود.
آئین تکم گردانی در گذشته در مناطق مختلف آذربایجان غربی و در روزهای پایانی فصل زمستان و آستانه فرا رسیدن فصل بهار اجرا می‌شد به طوری که مردم تکم چی را سمبل رسیدن بهار می‌دانستند.
آئین تکم خوانی در حال حاضر در برخی از مناطق روستایی آذربایجان غربی اجرا می‌شود اما با گسترش شهرنشینی و صنعتی شدن زندگی شهری به تدریج رو به افول نهاده و در حال فراموشی است.
چند روزی مانده به عید، تکم چی به طور نمادین، تکم، بز ساخته شده از قطعات چوب را در کوچه‌های روستاها و شهرها می‌چرخاند و در حالی که اشعاری به زبان ترکی و با صدای دلنشین می‌خواند نوید آمدن عید را می‌داد و پاداش خود را از مردم می‌گرفت.
آئین تکم گردانی در مناطق مختلف آذربایجان غربی بین دو چهارشنبه پایانی سال یعنی کول و گول چرشنبه اجرا می‌شود. تکم گردانی با آداب و رسوم مردم آذربایجان عجین شده و این رسم فراموش شده در دهه‌های گذشته با نزدیک شدن عید نوروز اجرا می‌شد به طوری که مردم به انتظار تکم چی نشسته و انتظار داشتند که تکم چی سمبل نشاط بهاری آنها را برای استقبال از بهار آماده کند.

سنت‌های کهن که ریشه در فرهنگ این دیار دارد
تکم عروسکی بود به شکل بز که بر سر چوب گردی سوار می‌شد. این بز روی یک صفحه چهارگوش یا گرد که سوراخی در وسط داشت قرارمی گرفت که چوب پایه آن از سوراخ وسط صفحه می‌گذشت، تکمچی چوب را بدست می‌گرفت و تکم را روی صفحه چوبی به حرکت در آورده و متناسب با حرکات آن اشعاری را به آواز می‌خواند، سر و صدای زنگوله‌ها و خوردن تکم بر صفحه چوبی نوعی ریتم و آهنگ برای آواز تکمچی بوجود می‌آورد.
تکم چی ها معمولاً "دو نفر از اقشار پایین جامعه بودند که به طور نمادین بزی را از قطعات چوبی ساخته و به اتفاق وارد روستا شده، روستاییان و کودکان دنبال به راه می‌افتادند و به اتفاق کوچه به کوچه و منزل به منزل روستا را می‌گشتند بز چوبین را می‌رقصاندند و صاحب خانه آذوقه‌ای به آنها می‌دادند.
بر اساس پژوهش‌های انجام یافته زمان دقیق اجرای این رسم معلوم نگردیده ولی با توجه به نزدیکی اجرای آن به ایام نوروز (اسفند) می‌توان گفت که اجرای آن بی مناسبت با فرا رسیدن ایام خجسته نوروز نبوده است چه بسا که این رسم در حوزه‌های فرهنگی آذربایجان شرقی و استان اردبیل نیز به لحاظ فرا رسیدن نوروز برگزار می شده است اشعاری که تکم چی های حوزه یاد شده در این ارتباط می‌خواندند نیز می‌توان موید همین مطلب باشد.
بهار آمد بهار آمد خوش آمد علی با ذوالفقار آمد خوش آمد
سیزین بو تازه ایلیز موبارک آیوز ایلیز هفته ز گونوز موبارک
آئین تکم خوانی که از جامعه روستایی و کشاورزی خطه آذربایجان سرچشمه گرفته، متأسفانه با پیشرفت علم و تکنولوژی، صنعتی شدن و گسترش شهرنشینی و در نهایت به علت فراهم نبودن بستر ارائه آن عقب نشینی کرده و در حال فراموشی است.
بو تکه آختا تکه / بویونوندا وار نوختا تکه / گاه قول اولار ساتئلار / گاهدا چئخار تاختاتکه
این بز نر، بز نر آخته است / طنابی بر گردنش بسته شده است / گاه غلام و برده می‌شود و به فروش می‌رسد / و گاه پادشاه می‌شود و بر تخت سلطنت تکیه می‌دهد
جناب جبرئیل نامه گتوردی / گتور جگین پیمبره یتوردی / مبارک قوللارین گویه گوتوردی / سیزون بوتازه بایراموز مبارک / آیوز، ایلوز، هفتوز، گونوز مبارک
جناب جبرائیل نامه آورد / به محض آوردن به پیامبر رسانید / پیغمبر هم دست‌هایش را بر آسمان برداشت که / این عید تازه تان مبارک باشد / ماهتان، سالتان، هفته تان، روزتان مبارک باد
امیرالمومنین تخته چخاجاق / یزیدون بوینونا نوخدا وراجاق / شیرین شربت سو یرینه آخاجاق / سیزون بوتازه بایراموز مبارک / آیوز، ایلوز، هفتوز، گونوز مبارک
حضرت امیرالمومنین، به تخت ولایت خواهد نشست / و برگردن یزید افسار خواهد بست / و به جای آب در رودها شربتهای شیرین جاری خواهد شد / این عید تازه تان مبارک باشد / ماهتان، سالتان، هفته تان، روزتان مبارک باد.

تکم گردانی رسم و کهن در سالهای گذشته به فراموشی سپرده شده است
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان غربی در خصوص سنت و آئین کهن تکم گردانی در این منطقه اظهارداشت: تکم گردانی یکی از آئین‌های کهن این منطقه به شمار می‌رود و نشان دهنده استقبال مردم آذربایجان غربی به خصوص ارومیه از بهار و نوروز است.
جلیل جباری با اشاره به اینکه این رسم و کهن در سالهای گذشته به فراموشی سپرده شده است افزود: اما در برخی از مناطق ارومیه و استان هنوز شاهد اجرای این رسم کهن هستیم و در این راستا این اداره کل برای احیا و حفظ این سنت در سالهای اخیر اقدام به برگزاری آن در برخی مناطق به خصوص در جوار آثار تاریخی مهم استان و ارومیه می‌کند.
وی با اشاره به اینکه هر کدام از آئین‌های کهن به یادگارمانده از اجاد و گذشتگان هر کدان دارای بار مفهومی، تربیتی و معنوی بالایی است که باید با صیانت از آن زمینه انتقال آنها به نسل آینده فراهم شود اضافه کرد: این آئین خصوصاً در حوزه آذربایجان غربی به طور نمادین بزی را از قطعات چوبی ساخته و پوست بزغاله را هم بر روی آن کشیده و دو شاخ نیز بر سرش تعبیه می‌کردند روز موعود، تکم چی به اتفاق همراه خود (توبره کش) وارد روستا شده و از یک سوی ده شروع به اجرای مراسم می‌کردند، روستاییان و بچه‌ها دنبال ایشان به راه می‌افتادند و به اتفاق کوچه به کوچه و منزل به منزل روستا را می‌گشتند.
وی یاد آورشد: تکم چی ها با خواندن این اشعار به نوبت مقابل تک تک منازل می‌ایستادند و کد بانوی منزل در را بر روی آنها گشوده و طبق رسم معمول مقداری قند، چای، بلغور، نان، روغن یا مبلغی پول و.. به ایشان داده و راهی شأن می‌کرد. نهایتاً مواد جمع آوری شده را بین خود تقسیم کرده و به این ترتیب رسم با نزدیک شدن به ایام نوروز (اسفندماه) و اجرای آن به منظور زایش دوباره ی طبیعت، برکت آوری و در نهایت جمع آوری آذوقه توسط این اشخاص برای ادامه‌ی زندگی در روزهای آینده سال بی ارتباط نباشد.
آئین تکم گردانی با ارزش گذاری مجدد، بازشناسی و کاربردی کردن آن قابل احیا و گسترش است، اما لازمه تحقق این مهم آن است که مسئولین فرهنگی کشور، احیا آن را برای خود وظیفه دانسته و از فراموشی آن جلوگیری نمایند تا فقط در روزهای نوروز به فکر احیا و استفاده از این آئین نباشیم و باور کنیم که این عروسک شادی بخش می‌تواند همراه با شادی‌ها و غصه‌هایمان و با تفکراتمان نسبت به جامعه همراه شده و ما را یاری کند.
در آستانه بهار طبیعت حضور تکم چی ها در محله‌ها و روستاهای منطقه آذربایجان از جمله شهرستان ارومیه خبر از آمدن عید نوروز می‌دهند و تکم چی ها پیک‌های شادی آفرین این جشن ملی می‌شوند.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

ایران با هوشیاری از سد لهستان گذشت

معروف: تماشاگران ما را به بازی برگرداندند/ کار لهستان سخت شد

حمایت بی امان تماشاگران ارومیه برد ایران برابر لهستان را رقم زد

سالن 15 هزارنفری والیبال ارومیه بعد از بررسی فنی کلنگ زنی می شود

پاسخ محکم ایران به تیمِ بازیکن بداخلاق/ پیروزی شیرین برابر لهستان

حاشیه های ماراتن ایران در غدیر

مردم در خیابانهای ارومیه برد ایران برابر لهستان را جشن گرفتند

مردم با حضور در خیابانها برد ایران برابر لهستان را جشن گرفتند

40 طرح ورزشی تا پایان دولت دوازدهم در آذربایجان غربی افتتاح می شود

سرمربی لهستان: خوشحالم که بازی بدون توجه به حاشیه‌ها برگزار شد

کولاکوویچ: مرا بکشید ولی به بازیکنان احترام بگذارید

معروف: امروز تاثیر حضور تماشاگران را دیدیم

تحلیل ماراتن ایران در غدیر

حاشیه های بازی ایران و لهستان/ وزیر ورزش میهمان ویژه بازی

نخستین شهردار شهر نلاس سردشت معرفی شد

خوشحالی مردم ارومیه پس از برد شیرین والیبال ایران مقابل لهستان

7 مرکز خرید گندم در مهاباد راه اندازی شد

2300 تُن شکر یارانه ای بین زنبورداران خوی توزیع شد

غفور امتیازآورترین بازیکن دیدار با لهستان شد

والیبال ایران عقاب‌های لهستان را شکار کرد

بانوان ارومیه ای خوشحالی خود را از حضور در سالن پنهان نکردند

استقبال ارومیه ای ها از تماشای بازی ایران و لهستان در پارک ها

تماشاگران امتیاز 15 ایران در ست پنجم را انتظار می کشند

والیبال لهستان 2 بر یک از ایران پیش افتاد

سالن غدیر ارومیه دارای استانداردهای بین المللی است

تساوی یک بر یک والیبال ایران و لهستان تا پایان ست دوم

ساعات کاری ادارات در آذربایجان غربی تغییر می کند

سالن چند منظوره جودو در ارومیه کلنگ زنی شد

ورزشگاه 15 هزار نفری ارومیه هفته دولت افتتاح می شود

وزیر ورزش تماشاگر ویژه مسابقه ایران و لهستان

استادیوم 15 هزار نفری ارومیه شهریور بهره برداری می شود

سلطانی فر: استادیوم 15 هزار نفری ارومیه طبق وعده در شهریور ماه افتتاح می شود

سرمربی کانادا: باید از اشتباه های امروز درس بگیریم

هواداران ارومیه ای شایسته سالن 15 هزار نفری والیبال هستند

نامه عذرخواهی کوبیاک پیش از بازی ایران و لهستان خوانده شد

کلنگ سالن جودو ارومیه با حضور وزیر ورزش بر زمین زده شد

500 هزار نفر برای خرید بلیط مسابقات والیبال به سایت مراجعه کردند

روسیه موقتی به صدر جدول لیگ ملت‌های والیبال رفت

وضعیت مصدومان شیمیایی سردشت پذیرفتی نیست

امروز بازی تیم والیبال ایران در 8 نقطه ارومیه مستقیم پخش می شود

امتحان یا والیبال دوراهی پیش روی دانشجویان ارومیه ای

دوراهی امتحان و والیبال پیش روی دانشجویان ارومیه

میزبانی ارومیه در فدراسیون جهانی والیبال مستندسازی می شود

بسکتبالیست با ویلچر ارومیه ای به اردوی تیم ملی دعوت شد

30 درصد از پست‌های مدیریتی تا پایان دولت دوازدهم به زنان متخصص سپرده می‌شود

مدیرکل دفتر جذب و حمایت از سرمایه‌گذاری استانداری آذربایجان شرقی منصوب شد

مدیران کل منابع طبیعی، آموزش و پرورش و شرکت گاز آذربایجان غربی میهمان سامد

خروج دارو از شبکه توزیع قابل قبول نیست

آتش سوزی در مراتع اشنویه مهار شد

کاهش 10 درصدی قیمت خودرو برای رونق بازار کافی نیست