پیام آذری

آخرين مطالب

نوستالژی آب، نمک و آرتیمیا در دریاچه ارومیه علمي

نوستالژی آب، نمک و آرتیمیا در دریاچه ارومیه

  بزرگنمايي:

پیام آذری - ارومیه - پانزدهم اسفند به نام 'دریاچه ارومیه' نامگذاری شده است؛ دریاچه ای که تا سال هایی نه چندان دور با شنیدن نامش، آب، نمک و آرتیمیا (تنها موجود زنده آب شور) در ذهن مخاطبان تداعی می شد.
به گزارش ایرنا، دریاچه ارومیه که در سال های پرآبی اش با عناوین و القاب خاطره انگیز و زیبایی همچون 'نگیره فیروزه ای' و 'عروس آذربایجان' در بین روزنامه نگاران، ادبا و شاعران شناخته می شد، تا چندی قبل - بخوانید تا 2 دهه پیش- ابهتی داشت و مناظر چشم نواز و زیبایش شهره عام و خاص بود.
در تبیین عظمت و بزرگی دریاچه ارومیه در دهه ها و سده های قبل همین بس که فتحعلی شاه قاجار، مالکیت و حق کشتی سازی و کشتیرانی در آن را به ملک قاسم میرزا بخشید و او و اعقابش سال ها به این تولیت و فعال مایشاء بودن در حوضه آبریز دریاچه می بالیدند.
اما شکوه و عظمت دریاچه ارومیه در آن سال ها - حدود 170 سال پیش - محدود به قلمروی سرزمینی ایران نماند و تنها شاهزادگان قاجار به ملک قاسم میرزا رشک نبردند، بلکه زیبایی های این پهنه آبی نقره فام، حسد امپراطوری روسیه را نیز برانگیخت و بعد از چیرگی همه جانبه آنان بر خطه آذربایجان، روس ها حق کشتیرانی در 'نگین فیروزه ای' را به انحصار گرفتند و کشتی 'آدمیرال' را برای نشان دادن زور بازویشان در آن به آب انداختند که بعدها در داستان کشت و کشتار و قتل و غارت های اسماعیل آقا سمیتکو نیز محل جنگ و جدال نیروهای تحت امر وی با نیروهای دولتی و مجاهدان آذربایجان شد.
اما هر چه بود دریاچه ارومیه در آن دهه ها و سده ها، منبع نعمت و برکت برای خطه شمال غرب ایران از سلماس تا اشنویه بود و هر یک از 100 جزیره کوچک و بزرگ آن برای خود حکایت ها و داستان های عجیب و غریب و شنیدنی بسیاری در نزد ساکنان اجتماعات پیرامونی دریاچه داشت.
خوب به خاطر دارم در سال هایی که هنوز خشکی در دریاچه ارومیه لنگر نیانداخته بود و من دانشجوی دانشگاه تهران بودم، در سفر به پایتخت با قطار، عصرها از کنار دریاچه می گذشتم؛ امواج نیلگون و خروشان آن در عصر هنگام با سواحل سرسبز و مزین به گل های زرد محلی، منظره ای بدیع و فراموش نشدنی برای رهگذران ایجاد می کرد.
در آن سال ها هنوز دریاچه سر حال و همه ساله میزبان دهها هزار نفری بود که به رغم کمبود امکانات و شمار ناچیز خودروها، بر طبق یک سنت مالوف از گوشه و کنار ایران، در فصل گرم سال برای استفاده از لجن های سیاه و درمانی دریاچه خود را به بنادر شرفخانه، رحمانلو و گمیچی و ... می رساندند.
البته دریاچه ارومیه در آن مقطع زمانی همیشه خوشی برای مسافران و دلدادگان آب و نمک نداشت و به دلیل عمق زیاد دریاچه و طول 150 کیلومتری و عرض 50 کیلومتری آن در بعضی جاها، هفته ای نمی شد که خبر بدی مبنی بر گم شدن یک یا چند نفر در دریا و اعزام نیروهای امداد برای نجات شان در رادیو - تلویزیون پخش و در رسانه های مکتوب منتشر نشود.
اما حالا که فکر می کنم، می بینم هر چند مرگ انسان ها در دریاچه مواج و عصبی دردناک بود، اما این قبیل اتفاقات در آن سال ها از عظمت و بزرگی دریاچه حکایت داشت؛ دریاچه تا آن سال ها (اواسط دهه 1370 شمسی) به قدری آب داشت که هر وقت می غرید، زمین های کشاورزی و حتی جاده های زیادی در ساحل شرقی آن در شهرستان های آذرشهر، بناب و عجب شیر زیر آب می رفت.
هیچ فراموش نمی کنم پدرم تعریف می کرد که از روستای 'خور خور' تا جزیره اسلامی مجبور شده بود همراه دوستش تماما از آب بگذرد؛ حساب کنید که فاصله این دو محل بیش از 10 کیلومتر است و امروز قسمت های آبدار دریاچه از 'خورخور' بیش از 30 کیلومتر فاصله دارد.
آری! روزهای خوش دریاچه ارومیه اما به ناگهان رخت بربست و شد آنچه که نباید بشود؛ اوایل دهه 1380 بود که کارشناسان نسبت به کاهش سطح و عمق آب دریاچه هشدار دادند؛ البته این ابتدای خطا در مورد دریاچه نبود و قبل از آن در شرایط جنگی و آشوب های کردستان، مسوولان ناگزیر از ریختن هزاران تن سنگ در کم عرض ترین قسمت دریاچه برای دسترسی به جبهه های غرب در اوایل دهه 1360 شده بودند.
البته هنوز هم در اوایل این دهه برای عبور از دریایچه در سفر بین ارومیه و تبریز و بالعکس، شناورها موجود بودند، اما خشکی که در دریاچه لنگر انداخت، دیگر زور هیچ کس نرسید که آن را از جایش بلند کند.
خشکی خیلی زود در جان دریاچه رخنه کرد و مانند سرطان در زمانی کمتر از یک دهه به تمام نقاط آن سرایت کرد و وقتی چشم باز کردیم، دریاچه را در حال احتضار دیدیم.
انگار نه انگار این همان دریاچه ای بود که روزی روزگاری، مردم برنامه های عروسی شان را آن هم با پیکان های جوانان در سواحل آن فیلمبرداری می کردند و نمی شد با آن شوخی کرد.
دی ماه امسال که برای پوشش خبری سفر رییس جمهوری به ارومیه رفته بودیم، در مسیر بازگشت و در روستای 'سرای' در جزیره اسلامی، یکی از روستاییان جاده سنگی قدیمی ای را نشانم داد و گفت که خواجه ای، ارباب روستا، در اواسط دهه 1350 این جاده را با پول خود کشید، اما وقتی استاندار وقت آذربایجان شرقی - اشتباه نکنم سپهبد شاه بختی- در حین گذر از آنجا زمین خورد، دستور داد که جاده 20 کیلومتری کنونی خاصاوان - جزیره اسلامی کشیده شود.
آری این بود مجملی از داستان تلخ و شیرین دریاچه ارومیه که حوادث زیادی را در طول روزگاران دراز از سر گذرانده و باز خدا را هزار مرتبه شکر که در سال های اخیر در سایه تدابیر اتخاذ شده مانند باز کردن جلوی سدها، پر کردن چاه های غیرمجاز و نیز افزایش نزولات آسمانی، کورسویی برای احیای این زیستکره ثبت جهانی شده پیدا شده است.
ختم کلام اینکه 'انسان با امید زندگی می کند' و امروز وظیفه همه ماست که دست در دست هم دهیم و با کمک به احیای 'نگین فیروزه ای' آذربایجان، از به خطر افتادن زندگی 15 میلیون انسان در اجتماعات پیرامونی آن جلوگیری کنیم.
3214/3072





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

محققان دانشگاه تبریز روش جدیدی برای کشف فسیل ابداع کردند

طی احکام جداگانه‌ای و با حکم رئیس دانشگاه تبریز مدیران جدید امور پژوهشی و فناوری دانشگاه تبریز منصوب شدند

دستیابی محققان دانشگاه تبریز به روش جدیدی برای شناسایی و کشف فسیل

داروسازها چقدر به اخلاق حرفه‌ای پایبند هستند؟

جشنواره هنرهای تجسمی "دریاچه ارومیه از گذشته تا آینده" در تبریز برگزار شد

از مدل‌سازی لامبورگینی تا تلاش برای احیای قارمان/ مروری بر کارهای فوق العاده دانشجویان تبریزی

سنجش سلامت 61 هزار نوآموز در پایگاههای سلامت آذربایجان غربی

پایان عمر مدارس خشت و گلی در آذربایجان غربی

آزمون کارشناسی ارشد با رقابت 29 هزار و 756 داوطلب در آذربایجان شرقی برگزار شد

فشار خون؛ بیماری بی علامت

فناوران به اثربخشی محصول خود باور داشته باشند

تلاش کنسلوگری ترکیه در تبریز برای گسترش ارتباط میان دانشگاه محقق اردبیلی و دانشگاه های ترکیه

آغاز برگزاری آزمون کارشناسی ارشد در دانشگاه محقق اردبیلی

افتتاح نخستین دانشکده چند رسانه‌ای دانشگاه هنر اسلامی تبریز با حضور وزیر علوم

برگزاری مدرسه تحقیقاتی «گراف-الگوریتم و روش‌های احتمالاتی» در دانشگاه تبریز

ضرورت توجه به رشته‌های فنی در دانشگاه‌ها/ سامان‌دهی مراکز علمی

وزیر علوم: ارتقای استانداردهای آموزش عالی کشور اولویت اصلی است

عملیاتی شدن دستورالعمل نظام مدیریت سبز وزارت علوم در دانشگاه پیام نور استان

اولین نمایشگاه چالش‌ها، نیاز‌های صنایع و سازمان‌های آذربایجان شرقی برگزار می‌شود

وزیر علوم به تبریز سفر می کند

آذربایجان غربی 477 کلاس کانکسی دارد

ارتقای سطح تشکیلاتی دانشگاه مراغه زمینه ساز توسعه علمی و پژوهشی منطقه است

ایجاد رشته کارشناسی ارشد حسابداری در دانشگاه تبریز

رقابت بیش از 29 هزار داوطلب آزمون کارشناسی ارشد 98 در آذربایجان شرقی

دریافت مجوز تاسیس اولین صندوق پژوهش و فناوری شمالغرب کشور

اخذ مجوز تاسیس اولین صندوق پژوهش و فناوری شمالغرب کشور توسط ارس

بیش از 19000 نفر داوطلب آذربایجان غربی در آزمون کارشناسی ارشد شرکت می کنند

تولید و تجاری‌سازی چهار رقم بذر گندم مقاوم به کم‌آبی

دانش آموزان استثنایی آذربایجان غربی سالن ورزشی ندارند

ثبت نام دوره‌های آموزشی در جهاددانشگاهی اردبیل آغازشد

نشست تخصصی دانشجو و دانشگاه در آینده انقلاب اسلامی از دیدگاه امام خمینی(ره)در ارومیه برگزار شد

عضویت پزشک تبریزی در هیئت مدیره «انجمن جهانی درد» شاخه ایران

تن پوش توانبخشی اطفال فلج در تبریز رونمایی شد

تأثیر تحریم‌ها بر روند کار جغرافیدانان/در دسترس نبودن کانال‌های ماهواره هواشناسی دانشگاه تبریز

توصیه‎هایی برای داشتن تغذیه مناسب در ایام امتحانات

احداث زمین چمن مصنوعی در دانشگاه های کشور

منطقه آزاد ارس در نمایشگاه اینوتکس 2019 شرکت می کند

مسابقه جایزه بزرگ پهپادها در تبریز برگزار می شود

شرکت بیش از 31 هزار دانش آموز آذربایجان شرقی در امتحانات نهایی

دستگاه تفکیک فلز در تبریز ساخته شد

ضرورت تقویت ارتباط جامعه با دانشگاه

توسعه فضاهای آموزشی و دانشگاهی از برنامه‌‌های سفر رئیس جمهور به استان اردبیل است

مرحله استانی هشتمین دوره مسابقات ملی مناظره دانشجویان ایران در آذربایجان‌شرقی به کار خود پایان داد

6463 نفر از دهیاران و کارشناسان دهیاری‌های استان از دوره های آموزشی جهاددانشگاهی بهره‌مند می‌شوند

35 درصد از کلاسهای درس آذربایجان غربی هوشمند سازی شدند

سومین کنفرانس ملی هیدرولوژی ایران برگزار می شود

عمل پیوند کلیه برای اولین بار در اردبیل انجام شد

وسیله‌ای برای تغذیه راحت‌تر بیماران پارکینسون

ضرورت استفاده بهینه از ظرفیت مراکز علمی و آموزشی در ماموریت‌های فرهنگی و اجتماعی

تدوین استانداردهای ملی با هدف مطابقت با نیازهای روز انجام می‌شود